قاسم بن يوسف ابو نصرى هروى
109
ارشاد الزراعه ( فارسى )
آورده در قوچه كارند ريشه وى خشك و نابود مىشود و در قوچه بعضى باز ريشه پيدا مىكند و بعضى خشك مىشود . پس نخ تاك را در محل بريدن در قوچه اصل كارند كه آنجا ريشه پيدا كند و بر قاعده سبز شود و از آنجا بجاى ديگر نقل نبايد نمود ، مناسب خواهد بود و اين دستور را عاليجاه سيادتپناه و نقابت منقبت افادت شعار فضايل دثار دقايق آثار مخدومى امير سيد نظام الدين ، سلطان محمود المشتهر بميرك سيد غياث پيدا كردهاند . فاما بعضى كه در اول جوزا كارند در گرفتن و سبز شدن آن دغدغه است كه از وقت گذشته و دستور آن است كه در هر قوچه ده من انبار گاو و يا پنج من كوريانه كه تلخه نيز گويند و سبست نيز خوب است انداخته خاك شيرين يك وجب بر روى آن ريزند ليكن مشهور آن است كه تلخه كه در قوچه گذارند انگور آن بدطعم و زبر مىشود . مدعا سه نخ بر هر جانب قوچه از آن تاك كه در محل انگور نشان كرده باشند و بر اصل باشد بر روى آن گذاشته خاك ريزند و در همان ساعت آب داده گذارند و چون تك جويه زرد نم شده باشد نسر هرجويه كه تك كاشتهاند سرتاسر بالشتك نموده دو دانگ ذرع خاك ريخته بلند سازند و خاك كردن نخها را بزم نموده چنان سازند كه با دور كردن نخها درنيايد كه بد سبز مىشود و بنوعى ملاحظه نمايند كه هرگاه آب دهند آب در گردن نخ نيفتد كه خشك مىشود و آنچه از روى بالشتك نخ زياده باشد از سر هر نخ يك پنك كه عبارت از بند است گذاشته زياده را ببرند و قريب يك ماه آب ندهند . و مقصود آب نادادن آن است كه تك قوچه گل است و قلم در گل ريشه پيدا نمىكند . چون زرد نم شود ريشه پيدا نموده زود سبز شود و از بند هر قلم كه دو پنك و سه پنك سبز شده باشد به يك پنك زور آورده گذارند و بعد از يك ماه تا آخر اسد هر ده روز آب دهند و چون سنبله شود هر پانزده روز آب دهند بواسطه آنكه تاك آن پخته شود و در سرما ضايع نشود . سال دوم چون حوت شود خاك بالشتك را بعضى در تك جويه تنك نمايند و بعضى بر آنچه قلم نگرفته باشد . همان قوچه را به زمين نو رسانيده بدستورى كه مقرر است